Muditel é o museo didáctico das telecomunicacións da Coruña, un proxecto dedicado a mostrar a evolución das comunicacións. Orgullámonos de ofrecer unha experiencia de aprendizaxe única para todos os nosos visitantes. Impoñémonos o labor de inspirar e educar a través da tecnoloxía.
Hai vinte anos, un grupo de prexubilados de Telefónica España, decidiu poñer en marcha unha iniciativa novedosa: crear o “Museo Didáctico das Telecomunicacións” na Coruña. Os obxectivos eran moi claros. Querían rescatar do esquecemento —a miúdo reducido a chatarra— todos aqueles elementos que puidesen contribuír a reconstruír a historia das telecomunicacións e, deste xeito, deixar ás xeracións futuras un legado de coñecemento e experiencia que, nun mundo de rápidos avances tecnolóxicos, corría o risco de perderse para sempre.
Esta recuperación foi posible grazas á colaboración dun gran número de persoas, tanto de activos e prexubilados de Telefónica, como de empresas colaboradoras e fabricantes de equipos de telecomunicacións. O apoio técnico e financeiro da Fundación Telefónica, que xestiona o Patrimonio Histórico e Tecnolóxico de Telefónica, foi especialmente importante, xa que os seus representantes estiveron firmemente comprometidos con esta idea dende o principio. Foron moitos anos de traballo dedicados á busca, reconstrución e adaptación, tanto física como documental, xa que moitas das especificacións técnicas desapareceran total ou parcialmente.
Pablo Bouvard Sánchez
Fundador
Félix Rodríguez Fernández
Fundador
José Luis Sotelo Álvarez
Fundador
Ernesto López Naveiras
Fundador
Arturo Rial García
Fundador
Cando este grupo de prexubilados de Telefónica se uniu para poñer en marcha o proxecto, os seus únicos recursos foron o entusiasmo e o desexo de transmitir ás novas xeracións os coñecementos que adquiriran ao longo das súas vidas. Así, dende o seu inicio, xa o nome incorpora un aspecto clave: a condición de Museo Didáctico.
Era necesario evitar a tentación de simplemente mostrar unha serie de elementos máis ou menos curiosos sen ningún valor máis alá da súa antigüidade. O Museo tiña que ser capaz de ensinar aos visitantes, de axudalos a comprender os misterios das telecomunicacións e de guialos paso a paso pola historia ata a actualidade.
Todos tivemos a oportunidade de visitar museos dedicados a diversas tecnoloxías onde podemos ver maquetas que reproducen o funcionamento de múltiples máquinas, ou mellor dito, simulan o seu funcionamento. Esta pode ser unha solución axeitada dende un punto de vista educativo; pero non é suficiente. Con ela, o visitante limítase a converterse nun observador pasivo sen máis participación activa que, como máximo, premer o botón que pon en marcha a maqueta.
Dende o museo esforzámonos en superar o reto de que os equipos expostos non só funcionen, senón que tamén funcionen de forma interactiva
Non se trata de respostas simuladas; os equipos funcionan nas mesmas condicións que nos anos nos que desempeñaron un papel protagonista na comunicación humana. Os visitantes poden establecer unha comunicación completa mediante sistemas de conmutación manual de baterías locais a través de fíos de cobre espidos. Poden comunicarse o través dos sistemas de conmutación analóxica (rotatoria e de barra transversal) ou, pola contra, experimentar coa última tecnoloxía dixital. Do mesmo xeito, se senten aventureiros, poden probar as primeiras máquinas de empalme de fibra óptica ou xestionar enlaces dixitais mediante a moderna tecnoloxía JDS (Jerarquía Digital Síncrona).
A misión principal do Museo é a educación, que abrangue tanto os principios básicos como os avanzados das telecomunicacións. Polo tanto, complementase con presentacións in situ adaptadas ao nivel técnico dos visitantes (básico, intermedio e avanzado). Neste sentido, a organización de visitas programadas, guiadas polos propios fundadores do Museo, considérase moi valiosa, xa que sen dúbida, contribúe significativamente a reforzar o enfoque educativo desta iniciativa.
Neste espazo, compartimos a viaxe da nosa organización a través dos fitos e encontros máis significativos da historia das telecomunicacións. Para nós, cada evento é unha oportunidade para conectar o pasado co futuro.
Aquí atoparás unha recompilación da nosa participación en congresos, exposicións e conferencias, así como os logros que acadamos no noso traballo de documentación e preservación do patrimonio tecnolóxico. Cremos firmemente que compartir este coñecemento é o mellor xeito de render homenaxe á evolución da comunicación humana.
Contarémosche todo o que podes esperar, dende as exposicións máis interesantes ata actividades interactivas.
Sociedade cultural MUDITEL
O museo estruturouse como unha Sociedade Cultural (MUDITEL), cuxa acta constitutiva asinouse o día 5/10/2014, rexistrada no Rexistro Central de Asociacións, co número 2014/018902, Secccón 1.
Disponse de estatutos, polos que se rexe, aprobados en data 19/11/2014, pola Xunta de Galicia, contando na actualidade con mais de 400 socios.
A dirección e xestión do museo é, neste momento, responsabilidade da Xunta Directiva da Sociedade creada para darlle respaldo oficial e cuxos membros son á vez fundadores e conservadores do mesmo.
Neste momento non existe relación de compromiso ou tutela con ningunha institución local, rexional ou nacional, aínda que hai contactos orientados a atopar unha solución que poida garantir o futuro do museo con dúas institucións locais: o concello da Coruña (Consellería de Cultura, Deporte e Coñecemento) e a Deputación da Coruña (Vicepresidencia).
Se queres formar parte da nosa sociedade cultural, contacta coa dirección mediante o formulario de visitas ou consultas.
Descrición e acta constitutiva
Socio de honra do COETG e da AETG
En 2024, o Colexio Oficial de Enxeñeiros de Telecomunicación de Galicia (COETG) e a Asociación de Enxeñeiros de Telecomunicación de Galicia (AETG) distinguiron o Museo Didáctico das Telecomunicacións da Coruña como membro de honra.
XXVII Conferencia Internacional INCUNA 2025
Participamos na XXVII edición do congreso internacional sobre patrimonio industrial "Historia, Industria e Tecnoloxía" do INCUNA (Industria, Cultura, Natureza), celebrado na cidade de Xixón entre o 18 e o 21 de xuño de 2025, xunto coa Sociedade Española de Historia da Ciencia e a Tecnoloxía (SEHCYT).
Estas foron as nosas presentacións
Ponencia de Manuel Ángel Colado Dromant
Ponencia de Fernando García Anta
Muditel nos medios de comunicación
La sexta
Programa emitido polo informativo de laSexta o 21/02/2023
Visita de RNE a Muditel
Directo emitido pola Radio Nacional de España o 23/02/2023
Visita da TVG a Muditel
Programa emitido pola Televisión de Galicia o 15/04/2023
El Ideal Gallego
Artígo publicado en El Ideal Gallego o 15/01/2025
Espacios singulares de telecomunicacións
Coa experiencia adquirida ao longo dos 25 anos de vida do museo, un dos nosos fundadores, Ernesto López Naveiras, expón a necesidade de recuperar e salvagardar o património tecnolóxico antes de que se perda, para mostrar ao público a complexa evolución seguida polas comunicacións ata a actualidade.
Vivimos nunha sociedade global hiperconectada, con todo, perdemos a “arqueoloxía” de como chegamos aquí. As novas xeracións utilizan smartphones capaces de transmitir voz, imaxe e datos en tempo real, pero descoñecen a inmensa evolución sufrida polas infraestruturas (do cobre á fibra, da operadora ao 5G) que o fan posible.
As telecomunicacións son o piar da dixitalización do mundo; coñecer o seu pasado é esencial para entender o futuro.
O desafío urxente: recuperar equipos antes de que sexan chatarra
O embrión do proxecto: A aventura do Rotary 7D
• Historia: Un grupo de enxeñeiros rescata da chatarra parte da central Rotary 7D do edificio de Espino.
• Reto: Condensar un sistema industrial masivo nunha maqueta didáctica funcional e portable (<2m de altura).
• Resultado: Un sistema totalmente operativo que encamiña a 6 e 9 cifras, permitindo deter o proceso de chamada para explicar cada paso mecánico.
• Reflexión: Confírmase que a arqueoloxía industrial pode revivir equipos, para educar.
A nosa proposta estratéxica para a preservación didáctica, funcional e interactiva do patrimonio tecnolóxico
Expomos o concepto de “Espazo Singular Básico”, que definimos como unha contorna descentralizada e accesible, dedicado á divulgación tecnolóxica, sostido por tres piares fundamentais:
1. Evolutivo: Abarcando a liña temporal completa, desde os equipos pre-telefónicos, ata o 5G.
2. Funcional: Con equipos operativos non estáticos, con interconexión híbrida para facer chamadas reais entre dispositivos primitivos e terminais de última xeración.
3. Didáctico: Facendo visible o invisible, mediante sinópticos e paneis dinámicos comprensibles por calquera tipo de público, técnico ou profano.
O obxectivo que se expón é o de crear un espazo onde o visitante non só observe os obxectos, senón que se mergulle nos procesos; obxectivo que necesitaría o apoio das industrias do ramo das telecomunicacións, as institucións locais, autonómicas e nacionais, para garantir a sustentabilidade.
Principios de deseño e implementación
Aplicando as ideas do apartado anterior, nun Espazo Singular Básico non deberían faltarse as seguintes agrupacións de equipos e etapas históricas (sempre con respecto ás configuracións orixinais), facendo énfases nos acontecementos que marcaron algún cambio de ciclo (invención do transistor, paso de analóxico a dixital, ...).
• Era Manual (os cimentos de cobre): Infraestruturas de fíos de cobre, postes, cables submarinos, equipos de teléfonos de batería local e centrais manuais operadas por telefonistas.
• Automatización Electromecánica da telefonía fixa: Sistemas Rotatorios (Rotary 7A, 7B, 7D) para zonas urbanas de alta demanda, Barras Cruzadas / Crossbar (Pentaconta e PC-32) para a automatización rural e Cadro interurbano, o elo perdido que conectaba o mundo manual rural co automático urbano.
• Revolución dixital e Datos: A transformación de sinais analóxicos en bits que propiciou a converxencia de todos os servizos a unha única rede.
• A evolución da mobilidade: Sen deixar de lado o servizo marítimo, as prestacións dos móbiles transitaron dende a pioneira Telefonía en Vehículos (TAV) e os sistemas analóxicos TMA-450/900 (Moviline), pasando pola radio rural (TRAC & MAR), ata a era dixital (GSM-2G, UMTS-3G, LTE-4G e 5G).
• Banda ancha e IP: Converxencia de servizos sobre RDSI (integración de voz e datos), ADSL (banda ancha sobre par de cobre), FTTH (fibra óptica ata o fogar).
Visión de futuro: O “Espazo Único Master”
Se co “Espazo Singular Básico” conséguese mostrar e documentar a arqueoloxía das telecomunicacións e as etapas transcorridas desde a invención do teléfono ata o momento actual, cun “Espazo Único Máster” pódese crear un espazo único no que o visitante atopará todas as particularidades, equipos e tecnoloxías que sustentaron a evolución da tecnoloxía das telecomunicacións no tempo, documentando a arqueoloxía realizada, o presente e o futuro nunha rede viva e totalmente integrada.
Para iso, propoñemos dispoñer os equipos seguindo a estrutura dunha cidade na que as os equipos situaríanse agrupados por época, funcionalidade e tecnoloxía, en rúas (rúa dos equipos manuais de batería local, ...), con prazas dedicadas aos equipos de interconexión (praza do Cadro Interurbano Provincial, ...), parques destinados aos servizos de conservación (parque da Mesa de Probas Urbana, …), etc.
Este Espazo Único a gran escala, dotaría á sociedade dun lugar de enorme importancia cultural e fascinante atractivo para os profesionais e público en xeral.
En definitiva, todo o proxecto constituiría na contorna institucional e cultural, dunha oportunidade:
• Patrimonial: Preservando a historia industrial do país e o rescate de equipos.
• Educativa: Contribuíndo á formación de novos enxeñeiros e a cultura tecnolóxica xeral.
• Reputacional: Achegando responsabilidade social corporativa (RSC) para operadoras e empresas.
Conectando o pasado co futuro
Preservar para ensinar, conectar para entender
As telecomunicacións son o soporte do desenvolvemento da humanidade; entender a súa evolución é entender nosa propia historia recente